HỒNG CẢNH THIÊN - THƯỢNG PHẨM CHO NGƯỜI VÙNG CAO - AN NAM Y QUÁN

Hồng cảnh thiên có lịch sử y học hơn 1.000 năm và là một loại thuốc bổ và mạnh. Dân gian thường dùng để đun nước uống hoặc nấu rượu để tiêu trừ mệt mỏi do hoạt động thể lực và chống lại cái lạnh mùa đông ở vùng núi cao. Lịch sử của Hồng cảnh thiên được dùng sớm hơn trong y học Tây Tạng, được ghi trong “Tinh Châu bản thảo” và “Tạng Y đồ giám”, được dùng để điều trị ho ra máu, nôn ra máu, ho viêm phổi và chứng ra khí hư của phụ nữ. Y học cổ truyền Trung Quốc tin rằng hồng cảnh thiên có chức năng tiếp thêm bổ khí thanh phế, ích trí dưỡng tâm, thu sáp chỉ huyết, tiêu thũng tán ứ kết.

Tên khoa học: Rhodiola rosea L/ Rhodiola crenulate

Tên gọi khác: Tảo la mã nhĩ bố

Tên hán văn: 紅景天

Bộ phận dùng: toàn cây, rễ, thân rễ được dùng làm thuốc. Thu thập từ tháng 9 đến tháng 10, rửa sạch và phơi khô.

Nguồn gốc: Có khoảng 90 loài Rhodiola trên thế giới, phân bố chủ yếu ở các vùng núi cao ở bán cầu bắc và chủ yếu mọc ở khe núi hoặc cây bụi ở độ cao 3500-5000 mét. Có hơn 70 loài ở Trung Quốc, phân bố ở các vùng tây nam, tây bắc, bắc, trung tâm và đông bắc. Có thể tìm thấy trên 30 loài ở Tây Tạng, với số lượng và trữ lượng lớn nhất thế giới, trong đó có 6 loài là đặc sản của Tây Tạng; tiếp đến là Vân Nam và Tứ Xuyên với số loài lần lượt là 28 và 26 loài, trữ lượng chỉ đứng sau Tây Tạng ; Thanh Hải, Tân Cương, Cam Túc Cũng có nhiều trữ lượng; không có nhiều trữ lượng ở Hà Bắc, Hắc Long Giang và Cát Lâm.

Có rất nhiều giống Hồng cảnh thiên làm thuốc, cách sử dụng, bộ phận dùng mỗi nơi mỗi khác, việc sản xuất và cung cấp cũng khác nhau.

Liều dùng; 3-9g (Trung Hoa bản thảo)

Tính vị:

Cam khổ bình (Thần nông bản thảo)
Cam, sáp, hàn (Trung dược đại từ điển)

Quy kinh: Tâm, phế.

Công năng chủ trị:

Bổ khí thông phế, ích trí dưỡng tâm, thu sáp chỉ huyết, tán ứ tiêu thũng. Chủ khí hư thể nhược, bệnh hậu úy hàn, khí đoản phiếm lực, phế nhiệt khái thấu, cách huyết, bạch đới, phúc tả, trật đả tổn thương, năng hỏa thương (bỏng lửa), say độ cao (Trung Hoa bản thảo)
Ích khí hoạt huyết, thông mạch bình suyễn – khí hư huyết ứ, hung tý tâm thống, trúng phong liệt nửa người, quyện đãi khí suyễn – Toàn quốc Trung thảo dược cải biên
Hoạt huyết chỉ huyết, thanh phế chỉ khái. Trị khái huyết, cách huyết, phế viêm khái thấu, phụ nữ bạch đới. Ngoại dụng trật đả tổn thương, thang hỏa thương (bỏng nước sôi) – Trung dược đại từ điển.

TÁC DỤNG DƯỢC LÝ:

Tác dụng chống khối u (thũng lựu):

Hồng cảnh thiên có tác dụng ức chế nhất định đối với 5 loại tế bào ung thư ở người khi được cấy vào chuột và trên invitro bao gồm: ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư phổi, tế bào HeLa và ung thư vòm họng (cơ chế thông qua ức chế pha S của tế bào gan (đối với tế bào K gan) nuôi cấy trong ống nghiệm, làm giảm quá trình tổng hợp DNA, cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài sự sống sót của chuột mang khối u. Người ta nhận thấy hồng cảnh thiên có tác dụng tương đối chọn lọc trên các tế bào khối u.

Tác dụng diệt khối u của Hồng cảnh thiên có thể là do cơ chế sau: các thành phần chiết xuất hiệu quả của Hồng cảnh thiên có thể tăng cường khả năng miễn dịch tế bào và chức năng miễn dịch thể dịch của chuột mang khối u ở một mức độ và liều lượng nhất. Các thành phần polysacarit thực vật của Hồng cảnh thiên có thể tăng cường hiệu quả tiêu diệt khối u, hoạt động tăng sinh tế bào và hoạt động gây độc tế bào và có thể được sử dụng để điều trị sinh học các khối u. Hợp chất Hồng cảnh thiên có thể tăng cường chức năng bám dính miễn dịch của hồng cầu và có lợi cho việc loại bỏ các tế bào khối u khỏi cơ thể, nhưng nó làm trầm trọng thêm phản ứng viêm của cơ thể ở một mức độ nhất định và có thể ức chế sự lây lan của khối u ở chuột, tương tự như tác dụng chống di căn ung thư của thuốc chống khối u doxorubicin và gần như không độc hại.

Uống chiết xuất Hồng cảnh thiên có thể làm tăng số lượng tế bào bạch cầu trong mô tiết niệu và cải thiện khả năng miễn dịch của tế bào miễn dịch, giảm 75% số bệnh nhân tái phát trung bình. Ngoài ra, chiết xuất hồng cảnh thiện có tác dụng ức chế sự phát triển và lan rộng của các khối u và u lympho, đồng thời có tác dụng kéo dài thời gian sống sót của chuột.

Tác dụng chống kích ứng có hại:

Tác dụng chống thiếu oxy và chống mệt mỏi:

Hồng cảnh thiên: có thể đẩy nhanh quá trình phục hồi vỏ thượng thận từ trạng thái suy kiệt sang trạng thái bình thường, đồng thời cải thiện khả năng hoạt động của vỏ thượng thận, các mô và cơ quan của cơ thể.

Nó cung cấp oxy và đạt được tác dụng chống thiếu oxy bằng cách ức chế những thay đổi biến tính trong lưu biến máu do thiếu oxy, có lợi cho khả năng chống căng thẳng của cơ thể.

Chiết xuất Hồng cảnh thiên có thể ngăn ngừa tổn thương tim do phản ứng căng thẳng, cải thiện quá trình chuyển hóa hiếu khí của cơ tim và tăng sức đề kháng của cơ tim đối với tình trạng thiếu oxy.

Hồng cảnh thiên có thể cải thiện tình trạng mệt mỏi do tập luyện nặng, cơ chế chính là khiến cơ thể sử dụng glycogen và adenosine triphosphate tiết kiệm hơn để cung cấp đủ năng lượng cho hoạt động của cơ bắp. Hồng cảnh thiên có tác dụng bảo vệ sự mệt mỏi của cơ hoành và tổn thương tế bào cơ hoành. Nó là một loại thuốc phụ trợ tốt để tập sức bền và tập sức đề kháng. Nó cũng có thể được sử dụng như một sản phẩm chăm sóc sức khỏe để cải thiện khả năng làm việc hiếu khí và khả năng chống mệt mỏi của người khỏe mạnh.

Tác dụng chống lạnh: khi kích thích lạnh tác động lên cơ thể, cơ thể có thể trải qua một

loạt phản ứng căng thẳng bảo vệ tương ứng. Hồng cảnh thiên có thể cải thiện khả năng chống căng thẳng của cơ thể, tăng cường khả năng chống lạnh của cơ thể trong điều kiện nhiệt độ thấp và đẩy nhanh quá trình hình thành khả năng thích ứng với lạnh; nó có thể cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót của chuột trong điều kiện cao nguyên và lạnh giá. Cơ chế hoạt động có thể liên quan đến khả năng duy trì sự cân bằng cơ thể và thực hiện điều hòa hai chiều của Hồng cảnh thiên.

Tác dụng chống bức xạ: Hồng cảnh thiên có tác dụng bảo vệ khỏi tổn thương màng tế bào lipid và có thể làm giảm tổn thương tế bào lá lách do bức xạ tia X gây ra. Polysacarit Hồng cảnh thiên có tác dụng bảo vệ các chỉ số tạo máu của chuột được chiếu xạ. Sau bức xạ vi sóng, các chất dẫn truyền monoamine trong não, adenosine monophosphate tuần hoàn (CAMP) ở lá lách và tuyến ức, tốc độ biến đổi tế bào lympho và tan huyết thanh đều cho thấy những thay đổi ức chế. Hồng cảnh thiên có thể làm cho các chỉ số trên trở lại bình thường.
Tác dụng chống ồn: Hồng cảnh thiên có thể chống lại sự giảm hàm lượng glycogen trong gan và hàm lượng axit lactic trong gan ở chuột do tiếp xúc với tiếng ồn, cho thấy hồng cảnh thiên có thể chống lại phản ứng căng thẳng và mệt mỏi do tiếng ồn

Tác dụng đối với hệ tim mạch:

Hồng cảnh thiên có tác dụng bồi bổ tim mạch và có thể làm giảm tổn thương tế bào cơ tim. Chế phẩm hồng cảnh thiên – sâm – kỳ có thể bảo vệ nhất định cho cơ tim của chuột sau khi bị bỏng nặng; Viên nang hồng cảnh thiên có tác dụng bảo vệ đối với tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim và có thể ngăn ngừa suy tim do thiếu máu cục bộ; Tiêm qua tĩnh mạch đùi có thể làm giảm tiền tải và hậu tải của tim và cải thiện chức năng cơ tim. Điều trị chuột bạch làm lạnh nhanh (Wistar) bằng chiết xuất hồng cảnh thiên có thể ngăn chặn ngay tình trạng suy giảm khả năng co bóp của cơ tim mà không làm giảm lưu lượng máu mạch vành. Chiết xuất ethanol Hồng cảnh thiên có thể làm tăng đáng kể huyết áp động mạch ở chuột và tác dụng này không bị chặn bởi propranolol. Salidroside có thể ức chế sự tăng sinh của các tế bào cơ trơn mạch máu trong điều kiện thiếu oxy và sự co lại của các tế bào cơ trơn mạch máu trong điều kiện ưu trương, đồng thời có thể được sử dụng để ngăn ngừa và điều trị chứng say độ cao. Ngoài ra, Hồng cảnh thiên còn có thể cải thiện các rối loạn vi tuần hoàn và giảm lượng hồng cầu.Nó có thể được sử dụng để điều trị bệnh đa hồng cầu bình nguyên và cải thiện chức năng tạo máu.Nó có tác dụng đáng kể đối với bệnh thiếu máu và thúc đẩy sự tăng sinh tế bào máu.

Hồng cảnh thiên có tác dụng chống đông máu và có thể dùng điều trị bệnh đa hồng cầu ở độ cao, nhồi máu cơ tim, cải thiện triệu chứng đau ngực, có tác dụng lâm sàng tốt đối với bệnh mạch vành và đau thắt ngực.

Tác dụng chống lão hóa:

Chiết xuất: từ Hồng cảnh thiên có thể kéo dài đáng kể tuổi thọ trung bình và thời gian nửa chết của ruồi giấm, giảm nồng độ lipofuscin và malondialdehyd trong mô não, tăng hàm lượng glutathione khử và tăng cường hoạt động của superoxide dismutase;

Chiết xuất Hồng cảnh thiên có thể ức chế sự hình thành và tích lũy lipofuscin trong tế bào gan chuột, làm giảm hoạt động của axit phosphatase, ức chế sự hình thành lipid peroxid hóa trong tế bào gan chuột và tăng cường hoạt động superoxide dismutase trong huyết thanh, có khả năng cải thiện mức độ oxy hóa và khả năng nhặt Các gốc tự do, có thể làm giảm hoặc trì hoãn quá trình chuyển hóa tế bào, trì hoãn quá trình lão hóa tế bào và đóng vai trò chống thoái hóa và chống lão hóa.

Hồng cảnh thiên có thể ngăn ngừa sự suy giảm chức năng hạt nhân tế bào thần kinh, duy trì cấu trúc bình thường của hàng rào máu não, cải thiện tuần hoàn, duy trì cấu trúc bình thường của các khớp thần kinh và kết nối chức năng giữa các tế bào thần kinh, làm giảm các dấu hiệu lão hóa trong siêu cấu trúc của vỏ não và có thể đóng vai trò chống lão hóa. Đồng thời, hồng cảnh thiên có thể thúc đẩy sự tăng trưởng và tăng sinh của nguyên bào sợi lưỡng bội phôi người và giảm tỷ lệ chết tế bào.

Hồng cảnhh thiên có thể làm tăng đáng kể tốc độ biểu hiện tích cực của yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi (FGF) trong khứu giác của chuột già, có thể phát huy tác dụng chống lão hóa trên hệ thống khứu giác thông qua tác dụng dinh dưỡng, thúc đẩy sự biệt hóa và tăng sinh của FGF trong khứu giác trên dây thần kinh khứu giác.

Tác dụng chống tổn thương:

Hồng cảnh thiên có thể ức chế sự hình thành lipid peroxid hóa, cải thiện khả năng của peroxidase trong việc loại bỏ các gốc tự do và ức chế sự phá hủy của các gốc tự do đối với màng sinh học. Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng Hồng cảnh thiên có tác dụng bảo vệ nhất định đối với tổn thương gốc tự do trong quá trình thiếu máu não và tái tưới máu ở chuột; là chất bảo vệ quan trọng đối với tổn thương phổi cấp tính ở mức ổn định và có thể bảo vệ chuột khỏi bị bỏng nặng.
Xơ hóa kẽ thận là sự thay đổi bệnh lý cuối cùng trong hầu hết các chấn thương thận nguyên phát hoặc thứ phát. Các chế phẩm hợp chất Hồng cảnh thiên có thể làm giảm hiệu quả tổn thương kẽ thận và có tác dụng phòng ngừa và điều trị tốt đối với chứng xơ hóa kẽ thận. Hồng cảnh thiên có tác dụng phòng ngừa và điều trị nhất định đối với hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan (MODS) sau khi bị bỏng, đặc biệt là đối với chức năng cơ tim và thận của động vật sau khi bị bỏng.
Nó tăng cường tổng hợp NO trong cơ thể và tăng tưới máu cho các cơ quan, đây là một trong những tác dụng của nó cơ chế có thể để ngăn chặn MODS xảy ra.

Cải thiện khả năng học tập và trí nhớ.

Các thí nghiệm trên động vật và quan sát lâm sàng đã phát hiện ra rằng Hồng cảnh thiên có thể tăng cường chức năng não và có thể biến nó thành trẻ hơn. Nó có thể khôi phục hàm lượng chất dẫn truyền thần kinh trung ương đã lệch khỏi mức bình thường. Điều chỉnh hoặc đạt đến mức bình thường. Chiết xuất ethanol (liều: 0,1mL mỗi con chuột) về cơ bản có thể cải thiện khả năng học tập của chuột và duy trì trí nhớ trong 24 giờ.
Sau 10 ngày điều trị với cùng liều lượng, trí nhớ dài hạn của chuột được cải thiện đáng kể.
Khả năng học tập và trí nhớ đạt được thông qua một loạt các thay đổi về tính dẻo sinh lý, sinh hóa và mô học tại các vị trí khớp thần kinh của hệ thần kinh.
Các chất dẫn truyền thần kinh là mắt xích chính dẫn đến những thay đổi trên. Các hoạt chất của Hồng cảnh thiên tham gia và ảnh hưởng đến những thay đổi sinh lý và sinh hóa nhất định tại vị trí khớp thần kinh trong não ở các mức độ khác nhau, tăng cường truyền 5-hydroxytryptamine (5-HT) đến não và tăng mức độ dopamine (DA). ) ở não.

Cải thiện chức năng miễn dịch: Được thảo luận trong cơ chế chống khối u.

Tác dụng lên hệ thần kinh:

Chế phẩm hồng cảnh thiên có tác dụng lên sự hung phấn của hệ thần kinh tương tự như nhân sâm và cẩu tích. Trong khi đó salidroside aglycone có tác dụng an thần.
Thuốc sắc hồng cảnh thiên 20g (thuốc thô)/kg được dùng cho chuột, giúp tăng cường đáng kể tác dụng thôi miên của natri thiopental và co giật đối kháng natri benzoate và caffeine.
Hồng cảnh thiên có hiệu quả hơn trong điều trị hội chứng suy nhược và suy nhược thần kinh so với thuốc an thần và thuốc giải lo âu.

Tác dụng kháng virus: polysaccharide Hồng cảnh thiên có thể tăng cường khả năng chống nhiễm virus coxsackie B5 của chuột, có tác dụng ức chế sự sinh sản của virus coxsackie B3 và coxsackie B5 trong tế bào. Cơ chế có thể phát huy chức năng miễn dịch của chuột, tác động lên màng tế bào chủ, ngăn chặn sự hấp phụ của các hạt virus và ngăn chặn hiệu quả quá trình nhân lên của virus trong tế bào chủ.

Tác dụng chống đông máu: Giảm độ quánh máu và giảm tốc độ kết tập tiểu cầu.

Tác dụng đối với Alzheimer: Người ta phát hiện ra rằng salidroside có thể ức chế bệnh Alzheimer (AD) do tiêm protein amyloid (AB1~40) vào vùng đồi thị gây ra, khả năng học tập và trí nhớ của chuột mô hình đã được cải thiện đáng kể, tăng hoạt động SOD, giảm hàm lượng MDA, ức chế yếu tố phiên mã hạt nhân-KB (NF-kB), tổng hợp oxit nitric cảm ứng (NOS) và các sản phẩm glycation.

Tác dụng chống tổn thương phổi: Điều trị bằng salidroside sau khi bị ngộ độc paraquat có thể làm giảm đáng kể tổn thương mô phổi của chuột, bao gồm cả khoang phế nang và khoang phế quản. Hàm lượng và sự tăng cường của Bud peptide hoạt tính acidase, ức chế Sanhe loại bỏ các gốc tự do Các tế bào viêm và dịch tiết đã giảm đáng kể, tỷ lệ trọng lượng ướt/khô của phổi và hàm lượng TNF-a trong các chất đồng nhất của mô phổi đã giảm đáng kể, cho thấy salidroside có tác dụng điều trị nhất định đối với tổn thương phổi cấp tính do ngộ độc paraquat và Nó hoạt động bằng cách ức chế sự biểu hiện của các yếu tố gây viêm trong mô phổi. Clo, một chất độc không có triệu chứng, có thể gây tăng tính thấm của phổi và tình trạng thiếu oxy trong mô phổi sau khi bị ngộ độc qua đường hô hấp ở liều lượng dưới mức gây chết người. Tác dụng này có thể kích hoạt các kênh HIF-1a/VEGF trong mô phổi, do đó ảnh hưởng đến việc duy trì tính thấm của phổi.

Kết quả nghiên cứu bảo vệ da cho thấy sau khi tiếp xúc với tia cực tím B (UVB) và điều trị bằng salidroside, các enzyme chống oxy hóa nội bào SOD, glutathione (GSH), peroxidation Hoạt động của hydrogenase (catalase, CAT) tăng lên và sản xuất MDA giảm , chứng minh rằng salidroside có thể làm tăng hoạt động của các enzyme chống oxy hóa trong tế bào keratinocytes ở người, ức chế quá trình peroxid hóa lipid và tác dụng chống oxy hóa, đồng thời có tác dụng chống lão hóa da. Một số tác dụng khác: polysaccharide Hồng cảnh thiên có thể làm tăng nồng độ insulin trong máu, giảm nồng độ glucagon và tạo ra tác dụng hạ đường huyết đáng kể thông qua hấp thu qua đường tiêu hóa, tiêm bắp, hấp thu qua đường tĩnh mạch, v.v. Cơ chế có thể là: Sửa chữa hoặc tăng sinh tế bào beta tuyến tụy. Hồng cảnh thiên có thể, đồng thời cải thiện phản ứng miễn dịch của vắc xin Brucella. Ngoài ra, Hồng cảnh thiên còn có tác dụng ức chế loét dạ dày, tá tràng, cải thiện tỷ lệ sống sót của chuột sau khi bị ngộ độc strychnine, đạt 50%; nó có thể chống lại các độc tố vi khuẩn khác nhau như độc tố corynebacteria, rhodophyllin và độc tố uốn ván.

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG