YẾU CƠ GỐC CHI

Yếu gốc chi là tình trạng giảm sức cơ ở các nhóm cơ nằm gần thân người nhất như vùng đai vai và đai hông, khiến người bệnh gặp khó khăn khi vận động. Cùng An Nam Y Quán tìm hiểu qua bài viết bên dưới

I. Mô tả yếu gốc chi

Tình trạng giảm cơ lực đặc trưng xuất hiện chủ yếu ở các nhóm cơ thuộc đai vai và đai hông với:

• Cơ đai vai: Cơ nhị đầu, cơ tam đầu, cơ vai.

• Cơ đai hông: Các cơ mông, cơ khớp hông, cơ thắt lưng lớn, cơ thắt lưng chậu, các cơ chậu hồng mấu chuyển.

Dấu hiệu nhận biết: Bệnh nhân gặp khó khăn khi thực hiện các động tác sinh hoạt hàng ngày đòi hỏi lực từ gốc chi như

• Đứng dậy từ tư thế ngồi ghế (không dùng tay chống)
• Chải đầu, giơ tay cao
• Treo quần áo lên dây cao hoặc giơ tay lấy vật trên cao

II. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh yếu gốc chi

1. Không nhiễm trùng / Viêm cơ:

• Viêm da cơ, Viêm đa cơ
• Miễn dịch tấn công: Hệ miễn dịch tự sản sinh kháng thể tấn công mạch máu nuôi cơ (Viêm da cơ) hoặc trực tiếp phá hủy sợi cơ thông qua tế bào T CD8+ (Viêm đa cơ).

2. Bệnh nội tiết

• Cường giáp, suy giáp, Cushing
• Rối loạn chuyển hóa tế bào: Thừa hoặc thiếu hormone làm suy giảm quá trình tổng hợp ATP (năng lượng) trong ty thể của tế bào cơ, hoặc gây mất cân bằng điện giải làm cơ không thể co bóp bình thường.

3. Thần kinh – Cơ

• Nhược cơ (Myasthenia Gravis)
• Lỗi truyền tin: Kháng thể chặn các thụ thể Acetylcholine tại synap thần kinh – cơ, khiến lệnh từ não không truyền được tới cơ, dù bản thân sợi cơ hoàn toàn khỏe mạnh.

4. Bệnh di truyền

• Loạn dưỡng cơ (LGMD)
• Lỗi cấu trúc từ gốc: Đột biến gene làm thiếu hụt các “protein giàn giáo” (như Sarcoglycan) bảo vệ màng sợi cơ, khiến màng cơ tự rách và thoái hóa khi vận động bình thường.

5. Celiac

• Bệnh tự miễn ruột
• Kém hấp thu & Độc tính miễn dịch: Ruột tổn thương không hấp thu được Vitamin D và Canxi gây ra nhuyễn xương (osteomalacia) và teo cơ thứ phát. Nghiên cứu mới còn thấy phản ứng viêm hệ thống từ ruột giải phóng Cytokine (TNF-alpha, IL-6) kích hoạt hệ thống ubiquitin-proteasome tiêu hủy protein của cơ.

6. Đau cơ dạng thấp (PMR)

• Polymyalgia Rheumatica
• Viêm màng hoạt dịch quanh khớp:  Bệnh nhân PMR thực chất không bị yếu cơ thực thể (bản thân cơ không tổn thương). Họ cảm thấy “yếu” và khó vận động là do tình trạng viêm nghiêm trọng ở các cấu trúc bao quanh khớp (bursitis/synovitis) ở vùng vai và hông gây đau đớn dữ dội cản trở chuyển động.

III. Ý nghĩa lâm sàng

• Độ nhạy: Các nguyên nhân gây yếu gốc chi có độ nhạy thấp.

• Ý nghĩa: Khi phát hiện dấu hiệu yếu gốc chi dương tính trên lâm sàng, đây thường là biểu hiện của một bệnh lý nền nghiêm trọng cần được thăm khám tỉ mỉ và toàn diện

Tài liệu tham khảo:

1. Cơ chế triệu chứng học
2. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2665991323003223
3. https://www.thelancet.com/article/S0140-6736(17)31825-1/abstract
4. …

Đọc thêm các bài viết của An Nam Y Quán về cơ chế triệu chứng ở đây