THẦN NÔNG
MỘT TẬP THƠ GẦN NHƯ NẰM LÒNG CỦA CÁC THẦY THUỐC ĐÔNG Y.
Đông Y truyền thống dùng dược điều trị bệnh, không dựa vào phân tích thành phần hóa học và cơ chế dược lý hiện đại, mà dựa vào thuộc tính âm dương ngũ hành, quy kinh tính vị của các vị thuốc. Nhằm đạt được mục đích bổ khuyết, trung hòa hoặc trục tả bớt đi những chỗ thiên lệch về âm dương ngũ hành, cái mà gây nên bệnh tật trong cơ thể. Từ đó đạt được trạng thái quân bình hoặc tiến đến quân bình, hỗ trợ cơ thể tự cân bằng, tự có khả năng khí hóa để chống chọi với bệnh tật do môi trường bên ngoài, và do rối loạn bên trong.
Cuốn dược tính ca quát tứ bách vị dưới đây, như một cuốn từ điển sơ cấp mà bất cứ thầy thuốc nào làm về lĩnh vực đông y cũng đều phải biết, đồng thời nó cũng là tài liệu tham khảo cho những độc giả nào yêu mến cây cỏ, thảo dược.
Phần bài viết hôm nay An Nam Y Quán sẽ giới thiệu 40 vị đầu tiên, để quý vị có thể đọc và ghi nhớ.
CUNG ĐÌNH HIỀN
Nhân sâm vị cam đại bổ nguyên khí, chỉ khát sinh tân, điều vinh dưỡng vệ.
Hoàng kỳ tính ôn, thu hãn cố biểu, thác sang sinh cơ, khí hư mạc thiểu.
Bạch truật vị cam, kiện tỳ cường vị, chỉ tả trừ thấp, kiêm khư đàm bĩ.
Phục linh vị đạm, thẩm thấp lợi khiếu, bạch hóa đàm duyên, xích thông thủy đạo.
Cam thảo cam ôn, điều hòa chư dược, chích tắc ôn trung, sinh tắc tả hỏa.
Đương quy cam ôn, sinh huyết bổ tâm, phù hư ích tổn, trục ứ sinh tân.
Bạch thược toan hàn, năng thu năng bổ, tả lỵ phúc thống, hư hàn vật dữ
Xích thược toan hàn, năng tả năng tán, phá huyết thông kinh, sản hậu vật phạm.
Sinh địa vị hàn, năng tiêu ôn nhiệt, cốt chưng phiền lao, dưỡng âm lương huyết.
Thục địa vi ôn, tư thận bổ huyết, ích tủy điền tinh, ô tu hắc phát.
Mạch môn cam hàn, giải khát khư phiền, bổ tâm thanh nhiệt, hư nhiệt tự an.
Thiên môn cam hàn, phế ung lao quyện, tiêu đàm chỉ thấu, suyễn nhiệt hữu công.
Hoàng liên vị khổ, tả tâm trừ bĩ, thanh nhiệt minh mau, hậu tràng chỉ lỵ.
Hoàng cầm khổ hàn, khô tả phế hỏa, tử thanh đại tràng, thấp nhiệt giai khả.
Hoàng bá khổ hàn, giáng hỏa tư âm, cốt chưng thấp nhiệt, hạ huyết kham nhiệt.
Chi tử tính hàn, giải uất trừ phiền, thổ nục vị thống, hỏa giáng tiểu tiện.
Liên kiều khổ hàn, năng tiêu ung độc, khí tụ huyết ngưng, ôn nhiệt thậm trục.
Thạch cao đại hàn, năng tả vị hỏa, phát khát đầu đông, giải cơ lập thỏa.
Hoạt thạch trầm hàn, hoạt năng lợi khiếu, giải khát trừ phiền, thấp nhiệt khả liệu.
Bối mẫu vi hàn, chỉ thấu hóa đàm, phế ung phế nuy, khai uất trừ phiền.
Đại hoàng khổ hàn, thực nhiệt tích tụ, quyên đàm nhuận táo, sơ thông tiện bế.
Sài hồ vị khổ, năng tả can hỏa, hàn nhiệt vãng lai, ngược tật quân khả
Tiền hồ vi hàn, ninh thấu hóa đàm, hàn nhiệt đầu thống, bĩ muộn năng an.
Thăng ma tính hàn, thanh vị giải độc, thăng đề hạ hãm, nha thống khả trục.
Cát cánh vị khổ, liệt yết thủng thống, tải dược thượng thăng, khai hung lợi ủng.
Tử tô diệp tân, ngạnh hạ chư khí, phong hàn phát biểu, tiêu trì trướng mãn.
Ma hoàng vị tân, giải biểu xuất hãn, thân nhiệt đầu thống, phong hàn phát hãn.
Cát căn vị cam, khư phong phát tán, ôn ngược vãn lai, chỉ khát giải tửu.
Bạc hà vị tân, tối thanh đầu mục, khư phong hóa đàm, cốt chưng nghi phục.
Phòng phong cam ôn, năng trừ đầu vậng, cốt tiết tý thống, chư phong khẩu cấm.
Kinh giới vị tân, năng thanh đầu mục, biểu hãn khư phong, trị sang tiêu ứ.
Tế tân tân ôn, thiếu âm đầu thống, lợi khiếu thông quan, phong thấp giai dụng.
Khương hoạt vi ôn, khư phong trừ thấp, thân thống đầu đông, thư cân hoạt lạc.
Độc hoạt tân khổ, cảnh hạn nan thư, lưỡng túc thấp tý, chư phong năng trừ.
Tri mẫu vị khổ, nhiệt khát năng trừ, cốt chưng hữu hãn, đàm khái giai thư.
Bạch chỉ tân ôn, dương minh đầu thống, phong nhiệt tao dạng, bài nùng thông dụng.
Cao bản khí ôn, trừ đầu điên đỉnh, hàn thấp khả như, phong tà khả bình.
Hương phụ tân khổ, khoái khí khai uất, chỉ thống điều kinh, cánh tiêu túc thực.
Ô dược tân ôn, tâm phúc trướng thống, tiểu tiện hoạt sác, thuận khí thông dụng.
Chỉ thực vị khổ, tiêu thực trừ bĩ, phá tích hóa đàm, xung tường đảo bích.
