HOÀNG ĐẾ ĐÃ HỎI KỲ BÁ NHỮNG GÌ?

Mặc dù đến nay còn khá nhiều mâu thuẫn liên quan đến nguồn gốc của “nội kinh tố vấn”, tuy nhiên tác phẩm này lại được xem như cuốn kinh thư kinh điển, là sách gối đầu của các thầy thuốc, bác sĩ Đông Y. Nếu không bàn tới tính đúng sai, chưa xét tới thực hư nội dung trong sách. Chúng ta, những người hậu học đông y, những người bằng con mắt của y học hiện đại học được gì từ tinh thần của tác phẩm này?

Trên tinh thần là một người đã gắng bó và thực chiến với đông y gần 10 năm. Tôi xin gợi ý một số cách học tập nội kinh như sau:

Cách học tập hoàng đế nội kinh tố vấn

1. Kiến thức đâu mà Hoàng đế có thể hỏi những câu như thế?
2. Người dịch cho rằng linh khu soạn trước tố vấn?
3. Những thứ được trích từ “kinh viết” được ám chỉ như nội kinh linh khu?
4. Tại sao kỳ bá, quỷ du khu … bề tôi trả lời rất uyên thâm?
5. Những câu trả lời đó có hợp lý hay đúng đắng trong thời buổi ngày nay không?

PHẦN 1.

Thượng cổ thiên chân luận: 

1. người thượng cổ sống đến hơn 100 tuổi? Mà thời ông tại sao chỉ có 50 tuổi đã đau yếu? Do thời hay do người?
2. Tại sao người già không sinh con? Hết tinh hay do số trời?
3. Tại sao lại có người già nhưng vẫn sinh con? (Giải thích cái đã rồi, có thể nào tiên lượng hay dự đoán một ai đó có thể lớn tuổi nhưng vẫn sinh con không?)

Sinh khí thông thiên luận: thiên khí – nhân khí thông nhau

1. Thánh nhân hiểu thiên khí là gốc của sinh mệnh, thiên khí chia âm dương để sinh, gốc con người cũng ở âm dương, khí tán 6 cõi, ở mặt đất chia thành 9 châu ứng với người là 9 khiếu. (Đúng như nội kinh là chỗ thường xuyên ra vào) , 5 tạng, 12 khớp. Để sinh con người cần 5 hành, 3 khí. Cần cẩn thận phạm khí => bệnh. Giữ khí trong sạch => chí ý an tỉnh, dương bọc bên ngoài kín đáo. Trái lại => 9 khiếu bế nghẽn, bì phu vít lấp => vòng dương khí tan rã => mắc bệnh.

Kim quỹ chân ngôn luận: 

1. Trời có 8 thứ gió, kinh có 5 nghĩa là sao?
2. 5 tạng ứng với 4 mùa thì có sự thu nhận gì không?

Âm dương ứng tượng đại luận: trời đất – thủy hoả

1. Âm dương là đạo của trời đất, giềng mối của vạn vật, gốc ngọn của sinh sái, kho chứa thần minh
2. Thánh nhân hiểu rõ về thân thể con người, tạng phủ rõ ràng, kinh mạch rõ đầu mối, lục hợp – hội thông của mạch, khí huyết rõ từng nơi, ấn định danh. Rõ nơi bắt đầu khê cốc, nghịch tòng – biểu lý của bì phu. Kinh kỷ 4 mùa của âm dương => ứng với thân thể con người đều có biểu lý ? Thật không
3. Bắt chước ở âm dương như thế nào?
4. Điều dưỡng âm dương như thế nào?
5. Tại sao trời bất túc tây bắc, tây bắc thuộc âm => tai mắt P không bằng tả. Đất không đầy ở Đông Nam, đông nam thuộc dương => tay chân bên T không mạnh bằng bên P

Âm dương ly hợp luận: kinh âm – kinh dương

1. Trời – nhật là dương, đất – nguyệt là âm. Hợp cả tháng đủ thiếu => 360 ngày/năm. Con người cũng vậy, xét cả 3 kinh âm dương lại có khi không tương ứng là vì sao. 
2. Xin cho biết sự ly hợp của 3 kinh âm, dương

Âm dương biệt luận: phân biệt âm dương để biết sống chết.

1. Người có 4 kinh, 12 tuần là gì?

Linh Lan bí điển luận: chứa chí ngôn, chí luận

1. 12 tàng có những nhiệm vụ gì, quý tiện như thế nào?
2. Nghe cái đạo “tinh quang” thực là cái đức lớn của bậc đại thánh. Muốn làm tuyên minh cái đạo ấy, nếu không trai giới, chọn ngày tốt, không dám thừa nhận?

Lục tiết tàng tượng luận:

1. Trời do cái tiết 6*6 => 1 năm. Người do 9*9=> chế hội. Tính ra người cũng 365 tiết, để hợp vs trời đất, nghĩa là sao?
2. Thiên độ và khí số là gì? Hợp lại với nhau như thế nào?
3. Trên kia phu tử nói chứa khí … thành nhuận, vậy chẳng hay thế nào là khí?
4. Bắt đầu 5 vận, quanh co như vòng không đầu mối, vậy về thái quá bất cập như thế nào? Thế nào là bình khí?, thế nào là thái quá bất cập?
5. Thế nào là sở thắng?, sao lại biết là thắng?
6. Có sự gì duyên tập chăng (nối tiếp lần lượt)?
7. Phi thường thời sẽ như thế nào?
8. Nghe khó hợp mà có hình, nhân biến mà đặt tên. Cái vận của trời đất, sự hoá của âm dương, đối với muôn vật, cái gì nhiều ít xin cho biết? 
9. Tượng của các tạng như thế nào?

Ngũ tạng biệt luận:

1. Những kẻ phương sĩ, hoặc lấy não làm tạng, hoặc lấy trường vị làm tạng hoặc làm phủ mà đều phải cả không biết vì sao?
2. Khí khẩu sao có thể làm chủ 5 tạng?

Dị pháp phương nghi luận:

1. Y giả trị bệnh, cùng một bệnh mà phép chữa khác nhau, lại cùng đều khỏi là sao?

Di tinh biến khí luận

1. Đời xưa trị bệnh, làm cho di ích tinh, biến hoá khí … chỉ cần dùng chúc do mà thôi. Thời nay, trị bệnh dùng độc dược để trị bên trong, châm thạch để trị bên ngoài … thế mà có người khỏi người không là vì sao. 
2. Trẫm muốn khi trị bệnh phải biết rõ sống chết, phân biệt được hiềm nghi, tìm tới điều cốt yếu, không hề thiếu sót… làm thế nào được như vậy?
3. Cái cốt yếu của sự trị bệnh là gì?

Thang dịch, giao lễ luận:

1. Dùng ngũ cốc để làm thang dịch với giao lễ  như thế nào?
2. Thời thượng cổ cũng làm thang dịch vs giao lễ nhưng không dùng là vì sao?
3. Đến thời nay thường dùng mà bệnh vẫn không khỏi là vì sao?
4. Đôi khi thấy ngta trị bệnh, đã châm thích khắp nơi => cân cốt và huyết mạch đã thông mà vẫn không hiệu quả là vì sao?
5. Thế nào là người châm không sử dụng được tinh thần?
6. Bệnh lúc mới phát sinh còn kết ở bì phu, không điều trị thì bệnh thành, thời châm – dược cũng không kịp, lương công bây giờ biết thang dịch, biết rõ số hạn, gần gũi nghe mạch nhìn sắc mà vẫn điều trị không khỏi, là vì sao?
7. Dương khí không bảo vệ được bì phu, đó là vì dương của 5 tạng đã kiệt, tân dịch không nhờ được khí hoá của bàng quang, nên tràn ra ngoài gây phù thũng, tứ chi co rút. Gặp như vậy thì điều trị như thế nào?

Ngọc bản luận yếu thiên: 

1. Nghe ở thiên Quỹ đạc, kỳ hằng, nói về bệnh, ý nghĩa phương pháp không giống nhau? Vậy phải dùng pháp thế nào?

Chẩn yếu kinh chung luận

1. Cái cốt yếu của phép chẩn mạch như thế nào?
2. Chứng trạng lúc cuối cùng của 12 kinh mạch như thế nào?

Mạch yếu tinh vi luận

1. Phương pháp chẩn mạch như thế nào?
2. Mạch động ứng về 4 mùa như thế nào
3. Chẩn được tâm mạch mà cấp như thế là bệnh gì? Bệnh như thế nào?
4. Chẩn được vị mạch, bệnh tình sẽ như thế nào?
5. Sau khi bệnh đã thành, lại còn biến ra chứng gì?
6. Các chứng mụn sưng, co gân, đau xương … nguyên nhân do đâu? Nên điều trị thế nào?
7. Người đã có sẵn bệnh cũ, làm tổn thương đến sắc mạch của 5 tạng, làm thế nào để biết được bệnh đã lâu hay bệnh mới mắc?

Bình nhân khí tượng luận:

1. Mạch của bình nhân như thế nào?

Ngọc cơ chân tạng luận

1. Mạch mùa xuân như huyền… thế nào gọi là huyền
2. Thế nào là trái (trái thường của mạch huyền)?
3. Mạch mùa xuân, thái quá bất cập sẽ phát ra như thế nào?
4. Mạch mùa hạ như câu, thế nào là câu? 
5. Thế nào là trái thường của mạch câu?
6. Mạch mùa hạ thái quá bất cập, phát ra chứng bệnh gì?
7. Mạch mùa thu như phù.. thế nào là phù?
8. Thế nào là trái thường của mạch phù?
9. Mạch thái quá và bất cập của mùa thu sẽ phát ra như thế nào?
10. Mạch mùa đông như Doanh.. thế nào là doanh?
11. Thế nào là trái thường của doanh?
12. Thái quá và bất cập của mùa đông sẽ phát ra thế nào?
13. Theo thứ tự 4 mùa, các tạng đều có sự thuận nghịch khác nhau, còn tỳ chủ về gì?
14. Nếu vậy sự thiện ác của tỳ có thể biết được chăng?
15. Thấy cái ác như thế nào?
16. Mạch tỳ thái quá và bất cập sẽ phát ra chứng bệnh gì?
17. Thấy chân tạng mạch hiện ra, mà nhận là chứng chết là cớ làm sao?
18. Phàm trị bệnh phải xét hình, khí, sắc có bóng hay không, mạch thịnh hay suy, bệnh mới hay cũ, bao giờ sẽ chữa, đừng để lỡ thời?
19. Trẫm nghe nhận mạch hư thực để quyết bệnh sống chết, xin cho biết rõ nguyên nhân?
20. 5 thực, 5 hư là thế nào?
21. Mắc chứng như thế nhưng có người vẫn sống là vì sao?

Tam bộ cửu hậu luận

1. Nghe phép cửu châm ứng với trời đất, với âm dương, hợp với 4 mùa 5 hành … đường lối như thế nào xin cho biết?
2. 3 bộ là gì? Sự hậu của trung bộ như thế nào?
3. Về phép hậu như thế nào? Quyết sống chết như thế nào? Sao biết được bệnh ở đâu?
4. Mùa đông thuộc âm, mùa hạ thuộc dương, ứng với người thế nào?
5. Như thế nào có thể chữa được? 

Kinh mạch biệt luận?

1. Người ta có động, tĩnh, dũng, khiếp … mạch có biến đổi không?
2. Tàng – tượng của các tạng thế nào?

Tàng khí phát thời luận

1. Hợp thân hình con người, bắt chước 4 mùa 5 hành để điều trị, thế nào là thuận, thế nào là nghịch, thế nào là đắc, thế nào là thất. Căn nguyên là gì?

Bảo mệnh toàn hình luận:

1. Trời đất che chở, muôn vật đều đủ, không gì quý bằng người. Người nhờ cái khí của trời đất để sinh, cái tiết của 4 mùa để thành. Trên từ quân vương, dưới đến chúng thứ, ai cũng muốn giữ cho được toàn vẹn thân hình. Nhưng đã có hình, thời phải có bệnh, nếu không kịp chữa bệnh sẽ vào xương tủy, trẩm lấy làm lo, muốn dùng châm để trừ bệnh tật, vậy phương pháp nên thế nào?
2. Nghĩ đến mà đau lòng, trong tâm bối rối lại quá người mắc bệnh, vậy thế nào cho khỏi nỗi khổ đau ấy?
3. Người sinh ra có hình, không lìa khỏi âm dương, trời đất hợp khí, chia làm 9 dã, tách làm 4 mùa, nguyệt có thiếu có thừa, nhật có dài có ngắn, muôn vật đều đến, tính không kể xiết, hư thực thở hút, điều trị nhường nào, xin cho biết rõ? Cho biết phương pháp điều trị?
4. Thế nào là châm thích cho hư, cho thực?

Bát chính thần minh luận

1. Việc dùng châm phải có phương pháp và chuẩn tắc, xin cho biết rõ?
2. Tinh thần bát chính để hậu là gì?
3. Thế nào là bắt chước đời xưa (châm kinh)?
4. Xin cho biết rõ về phép bổ tả?

Ly hợp chân tà luận

1. Tà khí ở kinh gây bệnh thế nào? Thích ra sao?
2. Bất túc thời bổ, bổ như thế nào?
3. Phép hậu khí thế nào?
4. Phép hậu khí như thế nào?
5. Bổ với tả nên dùng phép nào trước?
6. Nếu chân khí với tà khí đã trộn lẫn, thời không nổi lên nữa thì làm thế nào?

Thông bình hư thực luận

1. Sao là hư, sao là thực?
2. Bệnh tình hư thực thế nào?
3. Sao gọi là trùng thực?
4. Kinh lạc đều thực nên trị thế nào?
5. Lạc khí bất túc, kinh khí hữu dư thời điều trị thế nào?
6. Kinh hư, lạc mãn là sao? điều trị thế nào?
7. Thế nào là trùng hư? Điều trị thế nào?
8. Hàn khí bốc lên mạnh, mạch mãn mà thực thì sao? 
9. Mạch thực mãn, tay chân lạnh, đầu nóng thời như thế nào?
10. Thân hình đều mãn thời như thế nào? Mạch cấp, đại kiên, xích bộ sắc, không tương ứng. Như vậy là thuận nghĩa là sao
11. Đàn bà nuôi con, mắc bệnh nhiệt, mạch lại tiểu thì thế nào?
12. Đàn bà nuôi con, trúng phong nhiệt, thở suyễn, rụt vai, mạch như thế nào?
13. Trường tích (đại tiện nát), tiện huyết;ra bọt trắng; mủ và máu; thì mạch sẽ như thế nào?
14. Cũng trường tích, mình không nóng, mạch không tuyệt thì như nào?
15. Mạch điên tật (kinh giản) sẽ như thế nào? mạch hư, mạch thực như nào?
16. Chứng tiêu đản ( mình nóng, thân thể hao mòn) hư thực như thế nào?
17. Mùa xuân nên kíp trị kinh lạc, hạ kinh du, thu 6 phủ, mùa đông về thời kỳ bế tắc, nên dùng thuốc uống mà ít dùng châm, riêng với ung thư (mụn nhọt) nên dùng ngay bất kể mùa nào

Thái âm dương minh thiên

1. Thái âm – dương minh làm biểu lý, cùng là mạch của tỳ – vị, đến lúc sinh bệnh lại khác nhau là vì sao? 
2. Nơi phát sinh khác nhau nên bệnh khác. Vậy cái chỗ khác nhau thế nào?
3. Tỳ mắc bệnh mà tứ chi không cử động được là vì sao?
4. Tỳ không chủ về mùa nào là vì sao?
5. Tỳ với vị chỉ nhờ lượt da vàng (mạc) để cùng liền với nhau, thế mà vì vị dẫn hành được tân dịch là vì sao?

Dương minh mạch giải thiên

1. Túc dương minh mạch mắc bệnh, ghét người với lửa, nghe tiếng gỗ thời giật mình sợ hãi, chuông bấm không sợ mà sợ tiếng gỗ là vì sao? Sao lại ghét lửa, ghét người?
2. Hoặc có người suyễn mà chết, lại có người suyễn mà sống là vì sao?
3. Có chứng bệnh nặng, cởi bỏ áo mà chạy, leo trèo lên nơi cao mà hát, hoặc có khi không ăn tới vài ngày lại trèo qua tường, leo lên nóc nhà. Những nơi leo trèo đó đều không phải những nơi mà lúc vô bệnh có thể lên đó được, thế mà giờ ốm lại lên được là vì sao?

Nhiệt bệnh thiên

1. Phàm bệnh nhiệt, phần nhiều cùng một loại với thương hàn. Hoặc có người khỏi, hoặc có người chết, phần nhiều trong vòng 6-7 ngày, người khỏi đều 10 ngày trở lên là cớ vì sao?
2. Cự dương hội tụ của mọi khí dương, mạch liền với phong phủ nên chủ khí chư dương, người phạm phải hàn tà, sẽ phát bệnh nhiệt, nhiệt dù nặng cũng không chết, nếu lưỡng cảm thời khó sống là thế nào?
3. Pháp trị như thế nào?
4. Chứng nhiệt đã khỏi mà có khi lại còn sốt không dứt hẳn là vì sao?
5. 5 tạng đã thương, 6 phủ không thông, vinh vệ không dẫn hành, bệnh như vậy 3 ngày đã chết là vì sao?

Bình nhiệt bệnh luận

1. Có người mắc bệnh ôn, mồ hôi ra rồi lại phát nhiệt mà mạch “táo, tật” không vì mồ hôi ra rồi mà giảm bớt nói cuồng, không ăn được đó là bệnh gì?
2. Bệnh âm dương giao như thế sẽ chết là vì nguyên nhân gì?
3. Có người mắc bệnh mình nóng, mồ hôi ra và phiền mãn, chứng phiền mãn không vì hãn ra mà giải … như thế gọi là bệnh gì?
4. Nguyên nhân của bệnh phong quyết? Điều trị như thế nào?
5. Bệnh lao phong như thế nào? Điều trị ra sao? 
6. Có người mắc chứng thận phong, mặt và xương khoai sưng ụ lên, làm nghẽn ở cổ, nói cũng khó, có nên thích không? Điều trị thế nào?
7. Chứng Phong Thủy là gì?
8. Các chứng thuộc thủy thời trũng ở mắt trước là vì sao?

Nghịch điều luận thiên

1. Thân thể con người không phải lúc nào cũng có ôn ở biểu, nhiệt ở lý, vậy sở dĩ gây nên các chứng nhiệt mà phiền mãn là vì sao?
2. Thân thể con người không phải lúc nào cũng có hàn ở biểu lý, vậy sao có hàn ở trong sinh ra?
3. Có người tứ chi nhiệt, gặp phong hàn mà vẫn nóng như lửa đốt là vì sao?
4. Có người thân thể giá lạnh, nước lửa không thể làm cho nhiệt, áo dày không thể làm cho ấm, vậy mà người ấy không rét không run là bệnh gì?
5. Có người mắc chứng nhục-a (da thịt tê dại đau đớn), mặc dù áo bông vẫn tê dại, đau đớn như thường, thế là bệnh gì?
6. Có người bị nghịch khí, không thể nằm, hơi thở khò khè thành tiếng, lại có người dù dù không nằm được mà thở không thành tiếng, lại có người nằm dậy như thường mà thở thành tiếng, lại có người nằm được mà suyễn thở hổn hển, lại có người không nằm không đi được mà thở hổn hển, lại có người không nằm được, nằm xuống thì thở hổn hển là vì tạng nào?

Cách học tập hoàng đế nội kinh tố vấn

1. Kiến thức đâu mà hoàng đế có thể hỏi những câu như thế
2. Người dịch cho rằng linh khu soạn trước tố vấn.
3. Những thứ được trích từ “kinh viết” được ám chỉ như nội kinh linh khu.
4. Tại sao kỳ bá, quỷ du khu … bề tôi trả lời rất uyên thâm?
5. Những câu trả lời đó có hợp lý hay đúng đắng trong thời buổi ngày nay không?

-Bs.HangANYQ-

Mọi trích dẫn vui lòng chia sẻ nguồn, và liên hệ tác giả.

FB: Annamyquan

Đọc thêm các bài viết khác về lịch sử Đông y tại Annamyquan